Kiến trúc Bến Nhà Rồng 163 năm tuổi trước khi cải tạo

TP Hồ Chí Minh - Bến Nhà Rồng mang kiến trúc phương Tây kết hợp nét Việt Nam, từng là trụ sở hãng tàu biển, đang được cải tạo và dự kiến hoàn thành vào dịp Quốc khánh 2-9.

Hạng mục cải tạo Bảo tàng Hồ Chí Minh - Bến Nhà Rồng vừa khởi công trên diện tích 1,4 ha, dự kiến hoàn thành dịp 2-9, thuộc dự án chỉnh trang cảng Nhà Rồng - Khánh Hội hơn 20.000 tỷ đồng.

Bến Nhà Rồng được Pháp xây năm 1863, gắn với sự kiện Hồ Chí Minh ra đi tìm đường cứu nước năm 1911. Khu cảng nay đổi khác nhiều so với thời kỳ là cửa ngõ giao thương đường biển sầm uất của Sài Gòn vào năm 1930.

Công trình hiện không thay đổi nhiều so với ảnh năm 1864, một năm sau khi xây dựng. Nơi đây từng là trụ sở hãng vận tải Messageries maritimes tại Sài Gòn giai đoạn 1864-1955.

Sau đó, tòa nhà được quân đội Mỹ sử dụng, trước khi trở thành Bảo tàng Hồ Chí Minh - Bến Nhà Rồng sau năm 1975. Khu Nhà Rồng - Khánh Hội khi đó đổi thành Cảng Sài Gòn, giữ vai trò cửa ngõ giao thương quan trọng của miền Nam.

Về tổng thể, tòa nhà có mặt bằng hình chữ nhật, nằm trên khuôn viên rộng khoảng 1,4 ha tại nơi giao giữa sông Sài Gòn và rạch Bến Nghé. Công trình gồm hai tầng, tường gạch dày, mái ngói dốc, phù hợp khí hậu nhiệt đới.

Hiện nơi đây là Bảo tàng Hồ Chí Minh - Bến Nhà Rồng, phía trước đặt tượng đài thanh niên Hồ Chí Minh.

Bến Nhà Rồng mang kiến trúc phương Tây, nhưng nổi bật với đôi rồng đất nung tráng men xanh trên mái theo mô típ "lưỡng long chầu nguyệt", tạo nên tên gọi Nhà Rồng.

Năm 1871, chi tiết này được thay bằng biểu tượng hãng Messageries Maritimes; sau năm 1955, mái được tu bổ, gắn đôi rồng mới quay đầu ra ngoài. Từ đó, kiến trúc công trình gần như được giữ nguyên đến nay.

Hệ thống cửa vòm, hành lang dài cùng các chi tiết trang trí của Bến Nhà Rồng mang đậm phong cách phương Tây. Khu hành lang hiện nay hầu như không thay đổi nhiều so với ảnh tư liệu năm 1938.

Không gian bên trong bảo tàng được chuyển đổi thành nhiều phòng trưng bày theo chuyên đề về cuộc đời và sự nghiệp của Chủ tịch Hồ Chí Minh; đồng thời cơ bản vẫn giữ được cấu trúc ban đầu của tòa nhà.

Bảo tàng Hồ Chí Minh - Bến Nhà Rồng lưu giữ hàng trăm hiện vật, hình ảnh, tư liệu về cuộc đời và hoạt động cách mạng của Hồ Chí Minh. Mô hình tàu Amiral Latouche-Tréville cùng ảnh lớn về bến cảng Nhà Rồng xưa được trưng bày tại hành lang giữa các phòng.

Cầu thang dẫn lên các phòng còn nguyên vẹn, kiểu gấp khúc cùng lan can bằng sắt trang trí nhiều hoa văn.

Tầng lầu kết cấu tương tự trệt và có không gian thoáng mát với tầm nhìn rộng hướng về sông Sài Gòn và trung tâm thành phố.

Bảo tàng thu hút nhiều du khách đến thăm nhất là các dịp lễ 30/4, ngày Quốc khánh. "Mong sắp tới cải tạo, chỉnh trang sẽ đẹp hơn và đón nhiều khách", bà Nguyễn Thị Vân (72 tuổi, áo vàng) nói, khi cùng mọi người tới tham quan, chiều 1-5.

Đối diện Bến Nhà Rồng là Cột cờ Thủ Ngữ, công trình xây năm 1865, cao khoảng 40 m, từng dùng để treo tín hiệu điều phối giao thông đường thủy. So với ảnh năm 1866, cột cờ nay có thêm lầu bát giác và khuôn viên hình hoa sen. Hiện công trình là di tích kiến trúc lịch sử, gắn với ký ức về thương cảng Sài Gòn xưa.