Tôn trọng bản quyền báo chí cũng là bảo vệ sự thật!

Những ngày gần đây, thông tin từ quy định các cá nhân, tổ chức tự ý chia sẻ tác phẩm báo chí lên mạng xã hội có thể bị xử phạt rất nặng, đang thu hút sự quan tâm lớn của dư luận xã hội, không ít người bày tỏ tâm lý lo ngại rằng từ nay “chia sẻ bài báo cũng có thể bị phạt”. Tuy nhiên, nếu chỉ nhìn bằng tâm lý “siết quyền chia sẻ thông tin” thì sẽ dễ hiểu sai bản chất của vấn đề.

Điều mà pháp luật hướng tới không phải là ngăn người dân tiếp cận hay lan tỏa thông tin báo chí chính thống, mà là xử lý tình trạng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, sao chép và khai thác trái phép nội dung báo chí trên không gian mạng vốn đang diễn ra ngày càng phổ biến.

Nhiều năm qua, môi trường số chứng kiến một nghịch lý đang hiện hữu đó là cơ quan báo chí đầu tư nhân lực, tài chính, thời gian để sản xuất nội dung, nhưng chỉ sau vài phút đăng tải, bài viết đã bị hàng loạt trang mạng sao chép, cắt ghép hoặc “xào nấu” lại nhằm câu tương tác, bán quảng cáo và trục lợi, không ít trường hợp người đọc chỉ tiếp cận nội dung trên mạng xã hội mà không còn truy cập vào nguồn báo chí gốc.

Hệ quả không chỉ là suy giảm niềm tin đối với cơ quan báo chí chính thống, mà nguy hiểm hơn là làm méo mó môi trường thông tin, khi nội dung bị cắt xén, biến tấu, thay đổi ngữ cảnh, thông tin rất dễ bị dẫn dắt theo hướng cực đoan, sai lệch hoặc kích động dư luận, hành vi sao chép toàn bộ hoặc phần cốt lõi của tác phẩm báo chí để đăng trên Facebook, Tiktok, YouTube, Fanpage hoặc hội nhóm mà không được sự đồng ý của chủ sở hữu quyền tác giả.

Trong nhiều trường hợp, người đọc không còn phân biệt đâu là sản phẩm báo chí được kiểm chứng, đâu là nội dung đã bị bóp méo vì mục đích “câu view”. 

Vì vậy, quy định xử phạt mới cần được nhìn nhận như một bước hoàn thiện cơ chế bảo vệ tài sản trí tuệ báo chí trong thời đại số, đồng thời lập lại trật tự đối với hoạt động khai thác thông tin trên mạng xã hội, điều quan trọng là phải hiểu rõ không phải mọi hành vi “chia sẻ” đều vi phạm pháp luật.

Người dùng vẫn có thể sử dụng tính năng “share” bài viết từ fanpage hoặc website chính thức của cơ quan báo chí, việc dẫn đường link gốc không bị xem là hành vi xâm phạm bản quyền, bởi nó vẫn bảo đảm quyền khai thác hợp pháp của cơ quan báo chí, pháp luật cũng không cấm việc trích dẫn hợp lý phục vụ bình luận, nghiên cứu, phản biện hoặc trao đổi học thuật, một vài câu dẫn, một đoạn ngắn kèm ghi rõ nguồn, tác giả và đường link bài viết gốc về cơ bản vẫn nằm trong phạm vi cho phép.

Đáng chú ý, quy định mới cũng phản ánh sự thay đổi trong tư duy quản lý không gian mạng. 

Nếu trước đây việc xử lý chủ yếu tập trung vào nền tảng công nghệ hoặc các website tổng hợp, thì nay trách nhiệm được đặt trực tiếp lên từng chủ tài khoản, quản trị viên hội nhóm và người sử dụng mạng xã hội.

Ở góc độ rộng hơn, đây không chỉ là câu chuyện pháp lý, mà còn là vấn đề văn hóa ứng xử trên môi trường số. Một xã hội tôn trọng lao động sáng tạo không thể xem việc lấy sản phẩm trí tuệ của người khác đăng lại như “chuyện bình thường”. 

Báo chí chính thống muốn tồn tại và phát triển cần được bảo vệ bằng cả hành lang pháp lý lẫn ý thức của cộng đồng người dùng. 

Trong bối cảnh tin giả, thông tin độc hại và nội dung thao túng tâm lý lan truyền với tốc độ chóng mặt, việc siết chặt hành vi khai thác trái phép nội dung báo chí cũng chính là cách bảo vệ hệ sinh thái thông tin lành mạnh. 

Bởi cuối cùng, người thiệt hại không chỉ là cơ quan báo chí, mà còn là chất lượng thông tin của toàn xã hội, hiểu đúng quy định để không phải sợ chia sẻ thông tin, xây dựng thói quen tiếp cận và lan tỏa thông tin một cách văn minh, có trách nhiệm và tôn trọng pháp luật trên không gian mạng. 

                                    LÊ MINH DŨNG