Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan: Chính sách “miễn viện phí” cho người dân là giải pháp “đột phá trong đột phá”

Với tinh thần đổi mới mạnh mẽ tư duy quản trị y tế, Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị đặt ra mục tiêu xây dựng một hệ thống y tế lấy người dân làm trung tâm, bảo đảm chăm sóc sức khỏe toàn diện theo vòng đời. Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan khẳng định, phát triển y tế dự phòng, củng cố y tế cơ sở và từng bước thực hiện chính sách miễn viện phí trong phạm vi bảo hiểm y tế sẽ tạo ra những thay đổi căn bản, đáp ứng kỳ vọng của nhân dân trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.

Mặc dù còn nhiều thách thức trong triển khai Nghị quyết, tuy nhiên, Bộ trưởng Đào Hồng Lan khẳng định, ngành y tế nhận thức vai trò đặc biệt quan trọng của công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân và đang gấp rút đưa Nghị quyết số 72-NQ/TW vào cuộc sống.

Phóng viên Báo Nhân Dân đã có cuộc phỏng vấn bà Đào Hồng Lan, Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Y tế về chương trình hành động của Bộ để hiện thực hóa Nghị quyết 72.

Phóng viên: Nghị quyết số 72-NQ/TW được xem là bước đột phá trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe. Bộ Y tế đánh giá đâu là các nội dung cốt lõi và mục tiêu trọng tâm nhất mà ngành y tế phải đạt được trong giai đoạn tới?

Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan: Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 72-NQ-TW có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, tiếp tục thể hiện sự quan tâm sâu sắc của Đảng đối với sức khỏe của mỗi người dân để hướng đến mục tiêu xây dựng một nước Việt Nam khoẻ mạnh, mọi người dân đều được chăm sóc sức khoẻ, sống lâu, sống khỏe, sống lành mạnh, nâng cao thể chất, ý thức bảo vệ sức khỏe và chủ động phòng ngừa bệnh tật trong toàn xã hội, góp phần quan trọng thúc đẩy phát triển đất nước giàu mạnh, văn minh, thịnh vượng trong kỷ nguyên mới.

Đây là nghị quyết có ý nghĩa chiến lược, toàn diện và lâu dài, mang tính chất hành động, là “Nghị quyết để thực hiện Nghị quyết” với nhiều chính sách bổ sung, tăng cường, cụ thể hóa các chủ trương, đường lối trước đây, đưa ra những nhiệm vụ và giải pháp “đột phá” nhằm tháo gỡ, khơi thông các “điểm nghẽn”, “nút thắt”, khó khăn, vướng mắc từ thực tiễn để đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước và kỳ vọng của nhân dân.

Phóng viên: Trong 6 nhóm nhiệm vụ, giải pháp đặt ra trong Nghị quyết, Bộ Y tế xác định đâu là giải pháp “đột phá trong đột phá”?

Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan: Nghị quyết xác định 6 nhóm nhiệm vụ, giải pháp đột phá và trách nhiệm trong tổ chức thực hiện. Trong đó, một trong những điểm nhấn quan trọng của Nghị quyết số 72-NQ/TW là chuyển mạnh từ tư duy tập trung “chữa bệnh” sang “phòng bệnh”, lấy y tế dự phòng và y tế cơ sở làm nền tảng và người dân sẽ được tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng, quản lý sức khỏe toàn diện ngay tại Trạm y tế cấp xã; đẩy mạnh cải cách tài chính y tế và phát triển hiệu quả, bền vững chính sách bảo hiểm y tế hướng đến “miễn viện phí” cho người dân là giải pháp “đột phá trong đột phá”.

Phóng viên: Theo Bộ trưởng, Nghị quyết đã tạo ra những thay đổi căn bản nào đối với hệ thống y tế Việt Nam - từ dự phòng, khám chữa bệnh, đến quản trị và chất lượng dịch vụ?

Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan: Quan điểm chỉ đạo, mục tiêu và các giải pháp thực hiện của Nghị quyết 72 sẽ tạo ra những thay đổi căn bản đối với hệ thống y tế Việt Nam như sau:

Thứ nhất, khẳng định tầm quan trọng của công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân là mục tiêu, là động lực, là nhiệm vụ chính trị hàng đầu giữ vị trí ưu tiên trong các chiến lược, chính sách phát triển, là vấn đề lớn, bao trùm nhiều lĩnh vực, thuộc trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, của toàn xã hội và mọi người dân. Trên cơ sở đó cần thực hiện đổi mới mạnh mẽ tư duy và hành động cả trong lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện. Ưu tiên các chỉ tiêu về bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe trong các chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, chính sách phát triển kinh tế-xã hội.

Thứ hai, thay đổi tư duy đối với vấn đề sức khỏe: Nghị quyết đã khẳng định các yếu tố tác động đến sức khỏe không chỉ là vấn đề y tế mà bao gồm tổng thể các yếu tố môi trường sống, làm việc, học tập, hành vi, lối sống, chế độ dinh dưỡng hợp lý, bảo đảm an toàn thực phẩm, vệ sinh môi trường, tăng cường thể dục thể thao, trật tự, an toàn giao thông, an toàn vệ sinh lao động, phòng, chống cháy nổ, tai nạn, thương tích, bạo lực gia đình... Trên cơ sở đó, Nghị quyết xác định các mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp mang tính tổng thể, đồng bộ, đa chiều cả về sức khỏe, môi trường, kinh tế-xã hội, an ninh trật tự, truyền thông, giáo dục...

Thứ ba, chuyển mạnh từ tư duy tập trung khám bệnh, chữa bệnh sang chủ động phòng bệnh, chú trọng bảo vệ, chăm sóc, nâng cao sức khỏe toàn diện, liên tục theo vòng đời; đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục sức khỏe, đề cao ý thức phòng bệnh, lối sống lành mạnh, xây dựng văn hóa sức khỏe trong nhân dân và xác định rõ người dân thực sự là chủ thể trong chăm sóc sức khỏe, có trách nhiệm nâng cao ý thức tự giác, thói quen, nếp sống lành mạnh, chủ động rèn luyện, bảo vệ và nâng cao sức khỏe, từ đó đẩy mạnh phong trào toàn dân chủ động chăm sóc sức khỏe, hướng đến mục tiêu xây dựng một nước Việt Nam khỏe mạnh, nâng cao ý thức bảo vệ sức khỏe và chủ động phòng ngừa bệnh tật trong toàn xã hội.

Để đánh giá các hoạt động bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân tại các xã, phường, đặc khu, Bộ sẽ điều chỉnh Bộ tiêu chí quốc gia về y tế xã giai đoạn đến năm 2030 theo Quyết định số 1300/QĐ-BYT ngày 9/3/2023 để phù hợp với chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của trạm y tế xã. Trong thời gian qua và thời gian tiếp theo, Bộ Y tế thực hiện nhiều giải pháp quyết liệt nhằm chấn chỉnh việc thực hiện quy tắc ứng xử và đạo đức nghề nghiệp của cán bộ y tế.

Bộ Y tế sẽ tăng cường chỉ đạo cơ sở y tế tiếp tục cải cách thủ tục hành chính; đổi mới phong cách, thái độ phục vụ người bệnh, tăng cường giáo dục y đức…; tiếp tục triển khai Đề án nâng cao năng lực chuyên môn, hỗ trợ đào tạo, chuyển giao kỹ thuật và phát triển mạng lưới bệnh viện vệ tinh giai đoạn 2026-2030 Đề án phát triển hệ thống cấp cứu ngoại viện giai đoạn 2026-2030 để nâng cao chất lượng dịch vụ tuyến dưới; đổi mới đánh giá chất lượng cơ sở y tế nhằm từng bước nâng cao chất lượng dịch vụ.

Về đo lường sự hài lòng của người dân, Bộ Y tế đã ban hành Quyết định số 56/QĐ-BYT ngày 8/01/2024 hướng dẫn thực hiện phương pháp đo lường hài lòng của người dân giai đoạn 2024-2030. Định kỳ hàng năm các bệnh viện, trung tâm y tế khu vực có cung cấp dịch vụ khám chữa bệnh, các trạm y tế cung cấp dịch vụ tiêm chủng mở rộng thực hiện tự đánh giá sự hài lòng của người bệnh, người sử dụng dịch vụ. Ngoài ra, Bộ Y tế, Sở Y tế triển khai các khảo sát độc lập. Kết quả khảo sát là cơ sở để các đơn vị và ngành y tế nhận diện và ưu tiên các lĩnh vực cần cải thiện chất lượng, từ đó nâng cao sự hài lòng của người dân.

Phóng viên: Bộ Y tế nhìn nhận đâu là thách thức lớn nhất khi đưa Nghị quyết vào thực tế? Bộ có kế hoạch gì để giải quyết các rào cản trong quá trình thực thi?

Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan: Việc triển khai thực hiện Nghị quyết số 72 đứng trước nhiều khó khăn, thách thức có thể kể đến như sau:

Thứ nhất, về bối cảnh tình hình kinh tế, xã hội trên thế giới, khu vực đang có những diễn biến phức tạp, kinh tế thế giới có những bất ổn định có thể ảnh hưởng đến tốc độ tăng trưởng kinh tế của Việt Nam và từ đó ảnh hưởng tới nguồn tài chính cho y tế. Về tình hình trong nước, Nghị quyết 72 ban hành trong bối cảnh tốc độ già hóa dân số ngày càng nhanh, tình hình dịch bệnh mới nổi, tái nổi có những diễn biến phức tạp, gánh nặng bệnh tật của các bệnh không lây nhiễm gia tăng, chi phí y tế ngày càng cao, chênh lệch về chất lượng y tế, tiếp cận dịch vụ y tế giữa các vùng miền, nhóm dân cư, đặc biệt tại vùng sâu, vùng xa, biên giới, biển đảo.

Thứ hai, một trong những điểm mới của Nghị quyết số 72 đã đề ra là cần chuyển mạnh từ tư duy tập trung khám bệnh, chữa bệnh sang bảo vệ, chăm sóc, nâng cao sức khỏe toàn diện cho người dân cả về trí lực, thể lực, tầm vóc, tuổi thọ và số năm sống khỏe mạnh theo tuổi thọ, thực hiện quản lý sức khoẻ toàn diện theo vòng đời.

Tuy nhiên, những ảnh hưởng tiêu cực của thời kỳ công nghiệp hóa như ô nhiễm môi trường đất, nước, không khí, chất thải công nghiệp, hành vi, lối sống như tiêu thụ thực phẩm ăn nhanh, ít vận động, áp lực công việc…không phải có thể cải thiện dễ dàng trong thời gian ngắn. Điều này đòi hỏi sự chủ động thực hiện và phối hợp chặt chẽ của nhiều bộ, ngành, cơ quan, đơn vị liên quan.

Phóng viên: Trong định hướng dài hạn, Bộ Y tế kỳ vọng Nghị quyết này sẽ tạo thay đổi cơ bản nào cho ngành y tế Việt Nam trong 5-10 năm tới?

Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan: Đất nước đang đứng trước ngưỡng cửa lịch sử để bước vào kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. Các nội dung Nghị quyết 72-NQ/TW đã được quán triệt và triển khai đến toàn bộ các đảng bộ, chi bộ và đảng viên.

Toàn ngành y tế quán triệt, nhận thức đầy đủ về vai trò đặc biệt quan trọng của công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân; triển khai các giải pháp để thực hiện quan điểm đổi mới mạnh mẽ tư duy quản trị ngành y tế, tạo môi trường quản trị minh bạch và trách nhiệm giải trình gắn với cải cách thủ tục hành chính, phân cấp, phân quyền triệt để, trước hết từ công tác coi trọng vai trò và tập trung nguồn lực cho hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu lực, hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật.

Do vậy, với những chính sách, giải pháp để khắc phục các tồn tại, hạn chế, tập trung giải quyết các vấn đề mới, quan trọng có tầm ảnh hưởng lớn; trong thời gian tới sẽ tạo hiệu quả rõ nét trong công tác bảo vệ, chăm sóc sức khỏe nhân dân để đáp ứng mong muốn, kỳ vọng của nhân dân về y tế, hướng đến xây dựng một nước Việt Nam khỏe mạnh, mọi người dân đều được chăm sóc sức khỏe cả về thể chất, tinh thần, có ý thức bảo vệ sức khỏe và chủ động phòng ngừa bệnh tật; góp phần quan trọng thúc đẩy phát triển đất nước giàu mạnh trong kỷ nguyên mới.

Phóng viên: Từ thực tiễn triển khai, Bộ Y tế kiến nghị những cơ chế, chính sách mới nào cần được đưa vào văn kiện Đại hội XIV của Đảng nhằm tạo đột phá cho ngành y tế?

Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan: Bộ Y tế đề xuất một số cơ chế, chính sách mới đưa vào văn kiện Đại hội nhằm tạo đột phá cho ngành y tế.

Một là, sắp xếp hệ thống y tế tinh gọn, hiệu quả, phù hợp mô hình chính quyền 3 cấp, bảo đảm liên kết, hỗ trợ kịp thời giữa các cấp chuyên môn của hệ thống y tế. Xây dựng một số cơ sở khám bệnh, chữa bệnh đảm nhận chức năng vùng; hình thành, phát triển các trung tâm y tế chuyên sâu, hiện đại; phát triển dịch vụ y tế kỹ thuật cao. Mỗi tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương có ít nhất 1 bệnh viện đạt cấp chuyên sâu; có bệnh viện lão khoa hoặc bệnh viện đa khoa có chuyên khoa lão khoa. Phát triển các cơ sở chăm sóc người cao tuổi.

Hai là, chuyển mạnh từ tư duy tập trung khám bệnh, chữa bệnh sang chủ động phòng bệnh. Tổ chức lại, củng cố và nâng cao năng lực của hệ thống y tế cơ sở, y tế dự phòng đủ mạnh để mọi người dân được tiếp cận, sử dụng dịch vụ chăm sóc sức khoẻ ban đầu có chất lượng, nhất là người dân ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Bảo đảm cho mọi người dân được khám sức khoẻ định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí cho người dân ít nhất mỗi năm 1 lần theo nhóm đối tượng và lộ trình ưu tiên. Xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về y tế; mỗi người dân được lập sổ sức khoẻ điện tử, kết nối đồng bộ, quản lý dữ liệu sức khoẻ theo vòng đời. Triển khai thực hiện hiệu quả Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khoẻ, dân số và phát triển giai đoạn 2026-2035.

Ba là, thực hiện chính sách ưu đãi tương xứng với quan điểm nghề y là nghề đặc biệt, phải được đào tạo, sử dụng và đãi ngộ đặc biệt. Ưu tiên thu hút đầu tư nước ngoài, đội ngũ trí thức, chuyên gia có chất lượng cao trong lĩnh vực y tế từ nước ngoài vào Việt Nam đầu tư và làm việc; đưa sinh viên giỏi, cán bộ y tế đi đào tạo chuyên sâu ở các nước có thế mạnh, kinh phí được chi trả từ các chương trình học bổng.

Bốn là, ngân sách nhà nước bảo đảm kinh phí chi thường xuyên và đầu tư cho y tế cơ sở, y tế dự phòng. Từng bước thực hiện chính sách miễn viện phí, trước hết là đối với đối tượng chính sách xã hội, người yếu thế, người có thu nhập thấp và một số đối tượng cần ưu tiên khác trong phạm vi quyền lợi bảo hiểm y tế theo lộ trình; phấn đấu đến năm 2030, người dân được miễn viện phí ở mức cơ bản trong phạm vi quyền lợi bảo hiểm y tế. Tổ chức thực hiện thí điểm, đa dạng hóa các gói bảo hiểm y tế, bảo hiểm y tế bổ sung theo nhu cầu của người dân.

Năm là, đẩy mạnh phát triển y tế tư nhân, huy động và sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực cho phát triển y tế. Không áp dụng thuế thu nhập doanh nghiệp đối với các cơ sở y tế công lập, tư nhân hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận. Cho phép áp dụng hình thức cho thuê công trình thuộc sở hữu nhà nước đối với cơ sở y tế tư nhân theo quy định.

Xin trân trọng cảm ơn Bộ trưởng!

Theo nhandan.vn